Tadeusz Rejtan
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości. |
| Tadeusz Rejtan | |
 |
|
 Reytan |
|
| Data urodzenia | 20 sierpnia 1742 |
| Miejsce urodzenia | Hruszówka |
| Data śmierci | 8 sierpnia 1780 |
| Miejsce śmierci | Hruszówka |
| Rodzina | Rejtanowie |
Tadeusz Rejtan (albo Reytan) herbu Rejtan (ur. 20 sierpnia 1742 w Hruszówce, zm. 8 sierpnia 1780 tamże [1]) – uczestnik konfederacji barskiej, w 1773 poseł ziemi nowogródzkiej na Sejm Rozbiorowy 1773-1775 w Warszawie.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Syn zamożnego ziemianina Dominika Rejtana, podkomorzego nowogródzkiego. Brat Michała, pisarza ziemskiego nowogródzkiego.
Wraz z Samuelem Korsakiem i Stanisławem Bohuszewiczem sprzeciwiał się zawiązaniu na sejmie konfederacji pod przewodnictwem księcia Adama Ponińskiego, umożliwiającej zatwierdzenie traktatu rozbiorowego. Stanowisko jego zgodne było z instrukcją, jaką otrzymał przy wyborze na posła na swoim sejmiku w Nowogródku: "bronić całości Polski z narażeniem życia i mienia". Przekaz mówi, że Rejtan najpierw ukrył laskę marszałkowską, wstrzymując tym samym rozpoczęcie obrad [potrzebne źródło]. Mimo to doszły one do skutku. Gdy po skończonych obradach na polecenie marszałka sejmu Ponińskiego posłowie skierowali się ku wyjściu, Rejtan rzucił się na próg, starając się zagrodzić drogę wychodzącym (opuszczenie sali obrad oznaczało zgodę posłów na uznanie decyzji konfederackich – I rozbiór Polski). Scenę tę przedstawia obraz Jana Matejki "Rejtan". Wedle innej tradycji, Rejtan kładąc się w przejściu na ziemi, usiłował nie wpuścić posłów do sali obrad.
Po sejmie rozbiorowym, Rejtan wyjechał na Litwę i według tradycji popadł w obłęd, w wyniku czego 8 sierpnia 1780 roku popełnił samobójstwo [2] [3].
[edytuj] Kult postaci
Wkrótce po śmierci rozpowszechnił się w Polsce kult jego postaci. Portrety Rejtana pojawiały się na licznych rycinach jako symbol prawdziwego patrioty. Sejm Czteroletni uczcił pamięć Tadeusza Rejtana, zawierając to w następujących słowach: "Mój król, za zgodą skonfederowanych Rzeczypospolitej stanów, w tej porze, gdzie przywróceniem sił Rządu Rzeczypospolitej (...) mamy wdzięczną czułość długiem pamięci tego szanownego Polaka" [potrzebne źródło].
Tadeusz Reytan jest bohaterem opowiadania zawartego w zbiorze: "Pamiątki JPana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego" Henryka Rzewuskiego z 1839.
Imię Rejtana nosi znane z patriotycznych tradycji, założone w 1905 VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie.
