Papua-Nowa Gwinea
| Independent State of Papua New Guinea Independen Stet bilong Papua Niugini Niezależne Państwo Papui Nowej Gwinei |
|||||
|
|||||
|
|||||
| Dewiza: Unity in diversity | |||||
| Hymn: O arise all you sons of this land | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | angielski, tok pisin, hiri motu | ||||
| Stolica | Port Moresby | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna[1] | ||||
| Głowa państwa | królowa Elżbieta II | ||||
| w jej imieniu | gubernator generalny Paulias Matane |
||||
| Szef rządu | premier Michael Somare | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
53. na świecie 462 840 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
106. na świecie 5 932 000▲ 12,8 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | kina[2] (PGK) | ||||
| Niepodległość | od Australii 16 września 1975 |
||||
| Religia dominująca | protestantyzm[3] | ||||
| Strefa czasowa | UTC +10 | ||||
| Kod ISO 3166 | PG | ||||
| Domena internetowa | .pg | ||||
| Kod samochodowy | PNG | ||||
| Kod telefoniczny | +675 | ||||
 |
|||||
| 1 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) |
|||||
Papua-Nowa Gwinea (Papua New Guinea, Niezależne Państwo Papui-Nowej Gwinei – Independent State of Papua New Guinea[4]) – państwo w Oceanii, w Melanezji, położone w większości na wyspie Nowa Gwinea oraz dodatkowo na około 2800 wyspach[3]. Lądowo graniczy jedynie z Indonezją, ale w najbliższym otoczeniu leżą również Australia i Wyspy Salomona. Papuę-Nową Gwineę oblewają wody Oceanu Spokojnego, Morza Nowogwinejskiego oraz Morza Koralowego.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
Papua Nowa Gwinea położona jest we wschodniej części Nowej Gwinei oraz sąsiednich archipelagach (przede wszystkim Archipelagu Bismarcka i Wyspach Salomona). Od północnego zachodu graniczy z Indonezją[5]. Jest to kraj w dużej mierze górzysty z najwyższym szczytem sięgającym 4509 m n.p.m. (Góra Wilhelma). Występują tu liczne wulkany oraz trzęsienia ziemi (występuje ryzyko tsunami).
Klimat równikowy, gorący i wilgotny[6]. Występuje gęsta sieć rzeczna. Roślinność reprezentują głównie bujne lasy równikowe. Występują tu endemiczne gatunki zwierząt.
[edytuj] Historia
Pierwsi ludzie przybyli na Nową Gwineę ponad 60 tys. lat temu. Pochodzili oni z Azji Południowo-Wschodniej[3]. Na wyspie stworzyli prostą kulturę opartą na rolnictwie. Europejczycy odkryli wyspę w XVI wieku, ale do XIX wieku pozostawała ona nieomal całkowicie niezbadana. Hiszpańscy żeglarze nadali wyspie nazwę Nowa Gwinea, gdyż według nich jej mieszkańcy przypominali wyglądem ludy Gwinei afrykańskiej.
Dzisiejsza Papua Nowa Gwinea powstała z połączenia dwóch terytoriów kolonialnych, które obejmowały wschodnią część Nowej Gwinei oraz pobliskie wyspy. Papua, której nazwa wywodząca się z języka malajskiego oznacza kręcone włosy typowe dla Melanezyjczyków, obejmowała południowo-wschodnią część wyspy. Początkowo stanowiła ona kolonię brytyjską (Nowa Gwinea Brytyjska), by później zostać przekazaną pod administrację australijską. Północno-wschodnia część wyspy jako Ziemia Cesarza Wilhelma stanowiła część niemieckiego protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej. Po przegranej I wojnie światowej Niemcy musiały zrezygnować z posiadłości kolonialnych, a ich część Nowej Gwinei przypadła również Australii jako terytorium mandatowe. W 1949 oba australijskie terytoria połączono w jedno Terytorium Papui i Nowej Gwinei, później nazywane po prostu Papua Nowa Gwinea.
Papua Nowa Gwinea uzyskała niepodległość 16 września 1975 jako monarchia konstytucyjna z brytyjskim monarchą jako głową państwa[6]. Historią niepodległej Papui Nowej Gwinei wstrząsnęła próba oderwania się od niej w 1988 wyspy Bougainville[3]. Walki z secesjonistami kosztowały życie 20 tys. osób. Ostatecznie konflikt rozwiązano w 1997, a wyspa otrzymała pewien stopień autonomii.
[edytuj] Demografia
Kraj deklaruje się jako chrześcijański, z czego większość stanowią protestanci. Trudno jednak ustalić, w jakiej części ludność wyznaje tę religię.
- Protestantyzm: 67,1%
- Luteranizm: 19%
- Kościół Zjednoczony: 18,1%
- Zielonoświątkowcy: 9,2% m.in.: KPE
- Adwentyzm: 6%
- Anglikanizm: 5,6%
- Baptyzm: 1,6%
- Ewangeliczny Kościół Papui: 1,2%
- Katolicyzm: 20,8%
- Animizm: 1,8%
- Bahaizm: 0,7%
- Świadkowie Jehowy: 0,38%
- Mormoni: 0,1%
- Buddyzm: 0,07%
- Religie chińskie: 0,05%[7]
[edytuj] Podział administracyjny
Papua Nowa Gwinea dzieli się na 18 prowincji, jeden region autonomiczny oraz jeden dystrykt stołeczny[2].
[edytuj] Gospodarka
85% ludności czynnej zawodowo pracuje w rolnictwie[3]. Przemysł zajmuje się przetwórstwem surowców mineralnych[6].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Encyklopedia w INTERIA.PL - największa w Polsce encykloepdia internetowa (pol.). [dostęp 2010-02-03].
- ↑ 2,0 2,1 Papua-Nowa Gwinea Encyklopedia PWN (pol.). [dostęp 2010-02-03].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Papua-Nowa Gwinea (pol.). [dostęp 2010-02-03].
- ↑ Oxford Wielka Encyklopedia Świata tom 11.. Oxford Educational, 2005. ISBN 83-7325-701-2.
- ↑ Encyklopedia w INTERIA.PL - największa w Polsce encyklopedia internetowa (pol.). [dostęp 2010-02-03].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Oxford Wielka Encyklopedia Geografii tom 4 Afryka, Australia i Oceania. Oxford Educational, 2005, s. 82. ISBN 83-7425-138-7.
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World"
|
|||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
